Creative destruction; deconstructie van het liberale argument

Dit artikel is geschreven als reactie op de stelling: “Als we het kapitalistisch systeem, in pure vorm, zijn werk hadden laten doen, dan zouden we nu niet in de problemen zijn gekomen. We moeten de oplossingen voor deze crisis dan ook niet in regulering zoeken. We moeten vertrouwen op het proces van ‘creative destruction’ binnen het kapitalisme.” [zie hier]

Het blijft fascinerend hoe dubbel de vrije-markt-ideologie in elkaar steekt: enerzijds moet alles overgelaten worden aan het vrije spel van de markt (laissez faire), anderzijds moeten derden (die geen deel uitmaken van dat spel) zorgen voor de externalities (infrastructuur, milieu, rechtszekerheid) en toezicht houden. M.a.w: deregulatie, maar dingen moeten wel geregeld zijn. Als alles vervolgens in de soep loopt hebben de toezichthouders het gedaan. Maar goed, uitgaande van de louterende kracht van creative destruction, welk scenario zouden we dan hebben gevolgd?

Als overheden niet bijgesprongen waren, was er een sneeuwbal-effect opgetreden van banken die failliet gingen, was het vertrouwen van investeerders tot een nulpunt gedaald, en de kans op een totaal systeem-falen groot. En als de vergelijkingen met natuurlijke evolutie (survival of the fittest) inderdaad van toepassing zijn, zou dit vergelijkbaar zijn met zo’n periode waarin er een groot aantal soorten in zeer korte tijd uitsterft. Dit is weliswaar niet het einde van de wereld (daarna is er in de natuur dan een evolutie-explosie van nieuwe soorten), maar wel van een boel zaken waar we decennia aan gewerkt hebben en ons dierbaar zijn. Hoe een totaal systeem-falen er op mondiaal niveau voor de wereldbevolking eruit zou hebben gezien laat slechts naar zich raden. Maar uit de natuurlijke drang naar zelfbehoud, en solidariteit met soortgenoten elders, denk ik dat overheden er wijs aan gedaan hebben dit te voorkomen (ook al duurt het herstel dan misschien langer).

De 20e eeuw heeft laten zien dat de maatschappij niet zo maakbaar is als de communisten en socialisten hoopten, maar om dan voor een sociaal-economisch darwinisme als nieuwe ideologie te opteren lijkt mij een beetje te veel kind met badwater weggooien. Dat houdt namelijk in laissez faire, laat maar gaan, we zien wel waar het schip strandt, en wat we dan gaan doen. Als je “het pure kapitalisme” z’n werk laat doen, krijg je waarschijnlijk een maatschappij als waartegen Marx zich te weer stelde; waarin het kapitaal zich steeds meer concentreert bij een steeds kleinere elite (overnames, fusies) en een enorme verpaupering onder de massa, die werk heeft in een hoog-conjunctuur, maar zonder geld op straat staat in een laag-conjunctuur. En dan zullen er weer opstanden uitbreken, zal de koopkracht dalen, en zullen we na vele jaren creative destruction weer op een vergelijkbaar punt zijn. Een sociaal-democratie die de principes van de markt onderkent lijkt mij nog steeds de beste middenweg tussen iets dat niet werkt (communisme), en iets dat werkt op een manier die wij niet accepteren: kapitalisme als ongereguleerd sociaal-economisch darwinisme. Nu nog zien of we met die middenweg ook een ecologische crisis (overbevolking, milieu) kunnen afwenden. Maar zowiezo zie ik het “pure kapitalisme” ook op dat front geen uitkomst bieden…

Lakshmi

Lakshmi (Laxmi), godin van licht, rijkdom, voorspoed, geluk en schoonheid

Advertisements

One Response to “Creative destruction; deconstructie van het liberale argument”

  1. Mirrormundo Says:

    ga naar de INHOUDSOPGAVE

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s


%d bloggers like this: